Nowy rok to często dla podatników czas zapoznawania się ze zmianami, jakie zaszły w przepisach podatkowych. Zmiany mają dla nich znaczenie zarówno w kontekście wykonywanej działalności gospodarczej, jak i w życiu prywatnym. I chociaż najczęściej podatnicy skupiają się na podatkach dochodowych czy też podatku od towarów i usług, w tym roku weszły w życie istotne zmiany w podatku od spadków i darowizn, na które warto zwrócić uwagę ze względu na ich korzystny dla podatników wydźwięk.
Nie zawsze utrata prawa do zwolnienia
Najważniejszą zmianą dla podatników jest niewątpliwie możliwość przywrócenia terminu na złożenie zgłoszenia o nabyciu majątku od członków najbliższej rodziny (SD-Z2).
Przypominamy, że aby najbliższa rodzina była zwolniona z podatku w przypadku nabycia majątku (czy to w drodze darowizny, czy też spadku), nabywca miał obowiązek złożyć zeznanie SD-Z2 w ściśle określonym terminie (w ciągu 6 miesięcy od nabycia). Każde przekroczenie tego terminu (chociażby o jeden dzień) powodowało utratę prawa do zwolnienia i opodatkowanie nabycia w sposób właściwy dla I grupy podatkowej. Wówczas podatnicy mieli obowiązek złożyć zeznanie SD-3 (a nie SD-Z2).
W związku z powyższym od 2026 roku obowiązuje przepis art. 4c ustawy o podatku od spadków i darowizn, zgodnie z którym terminy określone w art. 4a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 (termin na zgłoszenie nabycia dla celów skorzystania ze zwolnienia) oraz art. 4b ust. 1 pkt 1 (zwolnienie w przypadku nabycia przedsiębiorstwa w drodze dziedziczenia) przywraca się na wniosek podatnika, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W przypadku przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia, w wyniku wniesienia do sądu administracyjnego skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, organ podatkowy uchyla decyzję w sprawie podatku od spadków i darowizn, o ile ją wydał oraz umarza postępowanie podatkowe.
W powyższej sytuacji podatnik, który bez swojej winy nie dochował terminu na zgłoszenie nabycia dla celów zwolnienia z podatku (np. z powodu choroby albo innych poważnych trudności), powinien niezwłocznie złożyć zgłoszenie SD-Z2 do urzędu skarbowego. Organ podatkowy zbada okoliczności sprawy oraz dowody – jeśli uchybienie nastąpiło bez winy podatnika, po przywróceniu terminu zachowuje on prawo do zwolnienia z podatku od spadków i darowizn.
Co istotne, nowe przepisy dotyczą podatników, którzy nabyli majątek po 7 stycznia 2026 r. albo jeśli 6-miesięczny termin na zgłoszenie nabytego majątku nie upłynął do tego dnia.
Ujednolicenie terminu powstania obowiązku podatkowego
Również z początkiem nowego roku zmieniły się przepisy w zakresie określania momentu powstania obowiązku podatkowego w przypadku spadkobrania.
Do tej pory ustawa o podatku od spadków i darowizn wskazywała, że obowiązek podatku w przypadku dziedziczenia powstawał z chwilą nabycia spadku. Nowelizacja ujednolica ten moment, wskazując, że obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu spadku w drodze dziedziczenia z chwilą:
1) uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku,
2) zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia,
3) wydania europejskiego poświadczenia spadkowego.
Doprecyzowanie to oznacza, że obowiązek podatkowy powstaje dopiero z momentem formalnego potwierdzenia nabycia spadku przez sąd lub notariusza. Dzięki temu podatnicy będą mieli więcej czasu na złożenie zeznania podatkowego.
Podsumowanie
Chociaż zmiany na pierwszy rzut oka nie wydają się rewolucyjne, to jednak są one bardzo istotne dla podatników – zwłaszcza zmiana dająca podatnikom możliwość przywrócenia terminu na złożenie zeznania SD-Z2, by zachować prawo do zwolnienia. Jest to o tyle ważne, że często przez losowe zdarzenia podatnikom „ucieka” termin na złożenie zawiadomienia, a kwoty podatku do zapłaty okazują się być na tyle wysokie, że stają się dla nich dużym obciążeniem – a nie taki powinien być cel racjonalnego ustawodawcy przy dawaniu możliwości skorzystania ze zwolnienia.
Podstawa prawna:
Najnowsze komentarze